George Berkeley was een bisschop en een beruchte filosoof. Hij vroeg zich ooit het volgende af: Als een boom in een bos omvalt en er is niemand in de buurt om het te horen, maakt het dan geluid? In essentie komt dat erop neer dat iets alleen echt bestaat of gebeurt als het wordt waargenomen. Of nog korter om: Geen getuige, geen gebeurtenis. Dit is natuurlijk puur filosofisch en werkt dus niet in de omgekeerde richting: iets gebeurt niet als iedereen het negeert. Of toch? Ik bedoel, we stoppen toch aan de lopende band gebeurtenissen in doofpotten en we steken toch massaal onze koppen in het zand wanneer we willen dat iets niet is gebeurd.

Wat dan het verschil tussen zintuigelijke waarneming en de werkelijkheid is, is dan inderdaad een belangrijke vraag. Iets dat in de doofpot zit wordt, zolang het in die doofpot zit, niet zintuigelijk waargenomen, dus je mag je dan afvragen of de inhoud van de doofpot wel echt bestaat. Een verkrachting en moord op een meisje van 11 jaar (Marietje Kessels) door een Tilburgse pastoor bestond meer dan honderd jaren niet omdat het in een doofpot zat. Wat in een doofpot zit, is niet gebeurd. Een afgrijselijk voorbeeld natuurlijk. De daad was werkelijk, maar de dader bestond niet, want die zat in een doofpot. Heel effectief dus, die doofpotten.

Nu vraag ik me af of je met doofpotten (of koppen in het zand) ook vicieuze cirkels zou kunnen doorbreken. Mijn economische kennis is nog nooit zintuigelijk door iemand waargenmomen, dus maak deze zin zelf maar af. Wat ik van economie denk te begrijpen is dat de stabiliteit ervan afhangt van hoe wij de stabiliteit collectief ervaren. Als wij het gevoel hebben dat de economie wiebelt, dan gaat ‘ie vanzelf wiebelen. Bij zoiets ongrijpbaars als de economie kan het tóch in omgekeerde richting: als we denken iets zintuigelijk waar te nemen, dan gebeurt het ook. Als we er collectief van overtuigd raken dat er een crisis zichtbaar is, dan gebeurt die crisis dus ook. Natuurlijk raaskal ik. Of niet? Wat weet ik nou van economie? Misschien moesten we die hele economische crisis ook eens een paar decennia in de doofpot stoppen. We moeten de economie natuurlijk vooral blijven waarnemen, anders bestaat deze helemaal niet meer. Of is dat juist precies wat er aan de hand is? Door de bomen zien we geen bos meer. Door de crisis zien we geen economie meer. Niks crisis!

Powered by ScribeFire.

Advertenties