Persoonlijk

Alleen maar vrij

Verbijsterd maar wijzer
Onzeker maar hoopvol
Gebroken maar sterker
Kwetsbaar maar moedig
Verlaten maar vredig
Alleen maar vrij

Resonantie

Het overkomt me de laatste tijd vaak dat ik me ineens heel erg verbonden voel met muziek waar ik naar luister. Die muziek ken ik meestal al jaren, maar plotseling raakt de tekst me. Plotseling begrijp ik helemaal waar het liedje over gaat, en kan ik me helemaal invoelen in de tekst. Het is denk ik zelfs omgekeerd: de teksten van de liedjes passen ineens heel goed bij hoe ik me voel.

Een paar voorbeelden:

I see the sun rising
And all you see is its fall, fall, fall


(“See the sun”, The Kooks)

Now there’s no point in placing the blame
And you should know I suffer the same
If I lose you
My heart will be broken


(“Frozen”, Madonna)

Your six blade knife can do anything for you
Anything you want it to
One blade for breaking my heart
One blade for tearing me apart
Your six blade knife-do anything for you


(“Six Blade Knife”, Dire Straits)

Ja, allemaal heel zielig voor mij. Ik heb het vast heel zwaar. Valt ook wel weer mee. De teksten hierboven resoneren nu gewoon lekker bij me. Raken precies de juiste snaren. Ze geven me de steun, de troost of het gelijk waar ik blijkbaar behoefte aan heb. Herken je dit? Bij welke teksten gaan jouw snaren trillen?

Kwelhoop

Hoop doet leven, zo luidt het gezegde. Maar ik weet dat niet meer zo zeker. Ik koester te vaak valse hoop. Hoop die me kwelt. Die hoop doet sterven. De ironie is dat mijn valse hoop begint in mijn hart. Diep in mijn hart. Wie me daar raakt maakt me óf zielsgelukkig, óf doodongelukkig. Iemand te verliezen van wie je zielsveel houdt is des te erger als je gekweld wordt door valse hoop. Die laait toch iedere keer maar weer op. Die hoop gijzelt me en verscheurt me. En ik doe het mezelf aan zolang ik je niet los laat. Dat besef is gek genoeg glashelder. Waarom kom ik niet van je los? Waarom is dat zo verschrikkelijk moeilijk? Ik zou soms willen dat ik je kon zeggen dat ik je mis, maar we kunnen elkaar al heel lang niet meer bereiken. Ik heb me voor je afgesloten omdat ik geen andere manier weet om mezelf te beschermen. In mijn hart draag ik jou mee zoals ik denk dat ik je ken. Ik geloof niet dat ik me in je vergissen kan. Het plaatje dat ik in mijn hart draag is me oneindig lief. Misschien heb ik jou wel opgesloten in mij. Misschien is jouw vrijheid wel mijn vrijheid. Verwarrende gedachten die maar rondspoken in mijn kop. Kwelgeesten.

Last minute vlucht

Op de dag voor oudjaarsdag boekte ik, last minute, een overnachting in een hotelletje ergens in Duitsland. Haus am See, heette het hotel. Op oudjaarsdag, rond een uur of 2 ’s middags, vertrok ik. Ik hoefde niet ver, en dat wou ik ook niet. Na een uurtje kwam ik al aan bij het hotel. Het lag inderdaad direct “am See”.

Ik weet eigenlijk niet zo goed wat me ertoe bewoog om dit te doen. Dat klopt niet helemaal. Een deel van mijn beweegredenen weet ik prima. Ik wou er gewoon even tussen uit. Ik liep al sinds november met het idee om rond de jaarwisseling niet thuis te zijn. Maar dat was eigenlijk ook meteen het voornaamste: niet thuis hoeven te zijn.

En ik wilde alleen zijn. Niemand om me heen. Geen vrolijk en gezellig uiteinde met familie en/of vrienden. Ze wisten al een tijdje dat ik al “plannen had” met oud en nieuw. Dat had ik al laten doorschemeren. Op het allerlaatste moment heb ik nog even getwijfeld, maar thuis blijven was geen optie.

Zo kwam het dat ik op oudjaarsdag, rond het einde van de middag einsam rond kuierde in en in de omgeving van het oude Hanzestadje Haselünne. Het was er erg rustig. Alle winkels waren gesloten, en de meeste restaurants ook. Tegen vijven liep ik het enige restaurantje in dat wel open was, en vroeg om een tafeltje voor één persoon. Leider waren alle tafels gereserveerd, maar ik mocht wel bij een klein tafeltje bij de ingang zitten.

Daar maakte ik dankbaar gebruik van. Ik bestelde een biertje en een pizza. Niks mis mee. De binnendruppelende gasten die hadden gereserveerd groetten mij vriendelijk en wensten me Guten Apetit. Dat kon ook niet anders, want ik zat direct bij de ingang. Al snel zat het hele restaurant vol en keek ik tijdens het eten om me heen. Allemaal mensen die het gezellig hadden met elkaar.

Toen ik de espresso op had, rekende ik af en zwierf wat door de straatjes van het stadje. Ik bedacht dat ik hier zonder mijn opwelling waarschijnlijk nooit naartoe was gegaan. Dat ik hier liep was louter toeval. Het begon een beetje te regenen, dus ik liep terug naar het hotel. In mijn kamer doodde ik de tijd met lezen en televisie kijken.

Toen het tegen twaalven liep, ging ik weer naar buiten en liep als een dief in de nacht naar een bruggetje over de Hase. Daar had ik ’s middags ook gestaan en bedacht dat ik hier mooi naar het vuurwerk kon kijken. En daar had ik gelijk in. Toen de vuurpijlen zo langzaamaan op begonnen te raken liep ik terug naar mijn hotelkamer. Halverwege moest ik plotseling lachen om mezelf. “Du bist mir einer!”, riep ik lachend. Kein Hund die me kon horen, dus…

Na een vlug ontbijtje met slappe koffie, maar verse warme Brötchen reed ik naar Sögel om daar door de tuinen van Schloss Clemenswerth te wandelen. Het kasteel zelf was natuurlijk gesloten, maar dat wist ik. Het lag er verlaten bij. In de tuinen speurde ik naar verborgen schatten (geocaches) en vond ze. Terwijl ik naar de auto terug liep klonk de bel van de kapel. Mijn auto was nu vergezeld door veel grotere Duitse vehikels waaruit bedaarde zwart geklede mensen stapten.

Mijn kleine reisje zette zich voort richting het gat “Drögen”. Ik navigeerde namelijk naar de coördinaten van een andere een schat op mijn schatkaart. Op de plek waar ik uit kwam werd ik op slag verliefd. Ik sta op een voetgangersbrug over de Hase die zich hier dramatisch door het landschap slingert. De zon wist op dat moment door het grijze wolkendek te breken en ik hoorde mezelf wederom hardop lachen. Geluksvogel die ik ben.

En dan rij ik maar weer eens rustig naar mijn kleine appartementje in Nederland terug. Als ik weer thuis ben, voel ik me voldaan. Mijn gevoel past weer tussen mijn muren. Dat was denk ik het hele eiereten. Mijn gevoel had ruimte nodig. Dus moest ik de boel even ontvluchten, zodat mijn gevoel kon luchten. En dat is prima gelukt.

Gelukkig nieuwjaar lieve lezers. Hou van jezelf en pluk het geluk. Je vind het in het nu.


Naast mezelf

Kiezen voor jezelf, wat is dat? En hoe doe je het? Volgens mij heb ik het al gedaan, maar omdat ik niet anders kon. Ik kwam terecht in een diepe crisis. Ik was mezelf totaal verloren. Ik kón niet anders dan kiezen voor mezelf. Het was eigenlijk geen keuze. Het was mijn laatste optie.

Kiezen voor jezelf betekent dat je jezelf voorop zet. Dat lijkt me de theorie. Maar in mijn praktijk word ik voortdurend geconfronteerd met schuld. Voor mijn gevoel laat ik iedereen in de steek. Maar ik kan er toch niet zijn voor anderen als ik er niet kan zijn voor mezelf?

Ik merk dat het me moeite kost om mezelf oprecht te waarderen. Mensen die dichtbij me staan moedigen me aan en zeggen dat ik trots op mezelf mag zijn. Ik ben van heel ver gekomen. Ik probeer daar trots op te zijn. Maar een zware “maar” trekt me steeds naar beneden: “maar ik heb alles kapot gemaakt”.

Dat onmetelijke schuldgevoel trekt mij steeds weer bij mezelf vandaan. Het trekt me weer terug in de richting van de troosteloze, donkere kerker waar ik nog niet zo lang geleden uit ben ontsnapt. Ik had mezelf daar natuurlijk vastgeketend. De kleine ellendeling.

Nu loopt die kleine ellendeling dus los. Als ik even niet oplet neemt het de overhand. Kijkt naar buiten door mijn ogen en laat me steeds huilen. Iemand zei tegen me dat ik dus van die kleine ellendeling moet houden. “Wees lief voor hem. Neem hem overal mee naartoe. Stel je voor hoe hij naast je zit in de auto. Hij mag er zijn”.

En toen viel er een kwartje. Halleluja. Ineens begreep ik dat je niet zonder onvoorwaardelijk liefde voor jezelf, anderen echt onvoorwaardelijk lief kunt hebben. En in dat glasheldere moment besefte ik dat ik niet boven mezelf, ook niet tegenover mezelf, maar naast mezelf moet staan.

Lekker cliché

Soms kan ik enorm verlangen naar banale alledaagsheid. Geen fratsen, maar lekkere alledaagse dingen. Lekkere clichés. Het kan me niet schelen dat hun betekenis versleten is. Want dat zijn clichés, zinnetjes die zoveel zijn uitgesproken dat hun betekenis in verval is geraakt. Een cliché is een warm broodje dat te vaak over de toonbank is gegaan. Een cliché is niet hip. Een cliché is niet origineel. Nou. En. Soms is een cliché juist precies wat ik nodig heb. Een cliché is als je oude, vertrouwde lievelingstrui. Als je versleten sloffen. Het cliché is er altijd. In clichés kun je je heerlijk omwentelen in tijden van weemoed. Een cliché geeft altijd troost. Altijd.

De laatste tijd mijmer ik vaak. Over de zin van mijn leven. Over mijn rol als echtgenoot. En mijn rol als vader. In mijn rol als echtgenoot ben ik jammerlijk gestrand. Ik raakte op drift in de storm, om maar eens een cliché te gebruiken. En ik drijf nog iedere dag verder bij haar vandaan. Het verlies doet pijn. De wond is lelijk en diep. Vraag me af of de tijd die ooit zal kunnen helen. In dat cliché wentel ik me dagelijks om. Als ik andere stellen die wél een gezonde relatie hebben zie, dan word ik weemoedig en raak ik overmand door het gemis van warmte, troost en geborgenheid. En dan verlang ik dus vurig naar die banale alledaagsheid. Naar mijn oude vertrouwde, versleten, warme, oude trui. Lekker cliché.

Stapelspijt

Als ik de stommiteit inzie, dan volgt de sorry snel. Sorry zeggen kost me geen moeite. Niet omdat ik het niet meen natuurlijk. Al mijn sorry’s zijn gemeend. Ik geef uiteindelijk al mijn stommiteiten toe. Maar wat is een sorry waard als er geen verbetering op volgt? Wat nou als je steeds sorry zegt voor vergelijkbare stommiteiten? Wat nou als je een onverbeterlijke sufferd bent? Mag je dan nog wel sorry zeggen?

Is je spijt nog iets waard als je er niets van leert? Moet je altijd iets leren van spijt? Misschien geldt dat vooral voor stapelspijt. Je weet wel, dat is spijt voor steeds dezelfde stommiteit. Die spijtstapel moet niet te hoog worden, want anders kan je het als stapelspijtbetuiger niet meer overzien. Misschien moet een ontvanger van stapelspijt ook niet niet steeds die hele stapel onthouden. Maar mag je dat van die ontvanger verlangen?

Soms moet je een spijtstapel gewoon met zand bedekken. Zand erover, en opnieuw beginnen. Mijn eigen spijtstapel ziet er in mijn geestesoog meer uit als een berg dan een stapel. Een berg die wedijvert met de Mount Everest. Ik sta nietig aan de voet ervan en kijk er tegenop. Om daar zand overheen te doen zou je denk ik de hele Sahara leeg moeten scheppen. Dat vraagt om een onmetelijke inspanning. Onmetelijker nog dan de hoogte van mijn spijtberg.

Afspraak

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Een waarheid als een koe wat mij betreft. Het vertrouwen in een ander bouw je langzaam op doordat je ziet dat deze je vertrouwen verdient. Door aandacht voor dingen die voor jou belangrijk zijn. Doordat aan jouw verwachtingen wordt voldaan. Doordat afspraken met jou worden nagekomen. Doordat er met jou wordt overlegd als afspraken niet kunnen worden nagekomen. En doordat de ander met een oplossing komt voor het niet kunnen nakomen van een afspraak.

Afspraak, afspraak, afspraak. Een woord dat in mijn hoofd een negatieve lading heeft gekregen. Begrijp me niet verkeerd, ik vind afspraken heel belangrijk. Alleen als je ervoor kiest om volledig geïsoleerd te leven zonder enig contact met anderen kun je misschien zonder afspraken. Mensen die met elkaar samenwerken, maken afspraken met elkaar. Die maak je bewust en expliciet. Als je een afspraak maakt met een ander, dan zeg je de ander iets toe. Daar is helemaal niets mis mee natuurlijk, en het is ook heel begrijpelijk dat het niet nakomen van een afspraak tot teleurstelling leidt. Temeer als er geen acceptabele verklaring voor komt. Bij stelselmatige herhaling slaat de teleurstelling om in frustratie en ergernis, en voor je het weet geeft vertrouwen het paard de sporen.

Tot zover is dit voor mij allemaal volkomen logisch. Bij mijn weten ben ik dan ook een integere persoon die zijn afspraken zo goed mogelijk na probeert te komen. En mocht de situatie zich voordoen dat dat van mijn kant niet gaat lukken, dan probeer ik met een oplossing te komen. Ik heb daarbij wel de sterke neiging om me tot het laatst toe vast te bijten in de afspraak. Op een te laat moment vlieg ik dan wel eens wat uit de bocht. Wat beslist beter kan is dat ik eerder aan de bel trek als het mis dreigt te gaan. Ik denk zelf dat dit komt doordat ik de ander (en vooral mijn “significante ander”) niet (alweer) teleur wil stellen. Dan worstel ik liever nog even verder en ga ik de confrontatie nog even uit de weg. Daarmee drijf ik de dingen wel eens op de spits. Dit is voor beide partijen niet goed. Ik beschadig het vertrouwen van de ander in mij, en daarbij ook het vertrouwen in mezelf.

Dit wetende heb ik toch met verbijstering het paard van vertrouwen bij me vandaan zien galopperen. Het wrange daarbij is dat ik vind dat ik altijd heel erg mijn best heb gedaan. De laatste tijd doe ik extra mijn best door me letterlijk en exact aan gemaakte afspraken te houden. Afspraken waar ik een bewuste toezegging voor heb gedaan. Ik controleer tegenwoordig ook voor de zekerheid of de ander iets als afspraak ziet terwijl dat voor mij nog “in het midden hangt”. Dat heb ik niet altijd door maar ik probeer het patroon dat daartoe leidt in de gaten te houden. Het gebeurt vaak dat ik de beleving heb van een nog niet vastomlijnd idee terwijl de ander dat idee al ziet als een afspraak.

Het patroon is als volgt: Ik word gevraagd naar mijn mening over een idee, en ik zeg dat ik het een goed idee vind. De ander vraagt nog even door of ik eventueel tijd zou hebben om met dat idee mee te helpen, en ik geef aan dat ik daar wel tijd voor heb. Dan heb ik in mijn beleving nog niets toegezegd. Om er een afspraak van te maken heb ik nog de expliciete stap nodig waarbij we echt afspreken welk aandeel ik heb in de totstandkoming van het idee, en dat we echt de tijdslijnen met elkaar afspreken hierover. Dat is toch normaal, of ben ik nou gek? Ik merk namelijk dat langzamerhand mijn vertrouwen in dit principe begint af te brokkelen.

Zuivere waarheid

In de afgelopen periode heb ik geleerd dat ik een eigen waarheid heb. Een hele waarheid, helemaal van mezelf. En mijn eigen waarheid mág er ook zijn. Dat is een geruststellende gedachte. Jij hebt er ook eentje. Iedereen heeft een eigen waarheid. Jouw waarheid is grotendeels ook mijn waarheid. Maar hier en daar zien we dingen net een beetje anders. En soms lijkt het verschil onoverbrugbaar groot. Frustrerend groot. Maar ik heb ook geleerd dat het in het leven niet draait om “je gelijk”. Leven met anderen gaat niet over het opleggen van jouw waarheid. Inspireren mag natuurlijk wel. Ik raak regelmatig geïnspireerd door iemand die ik ontmoet. Dan zie ik ineens dat mijn waarheid een beetje moet worden bijgesteld.

Ik weet nu ook dat liefde nooit mag draaien om gelijk hebben. Wel om het respect voor elkaars waarheid. En om de zuiverheid van je eigen waarheid. Ben ik eerlijk naar mezelf? Kijk ik diep genoeg naar binnen om mijn echte waarheid te zien? Zie ik mezelf wel echt zoals ik ben? Dat zijn de vragen die de laatste tijd veel door mijn hoofd gaan. In de jaren heb ik heel veel laagjes om mijn pure ik heen gelegd. Ter bescherming. Ik heb me met die laagjes vereenzelvigd, en ben ermee vervlochten geraakt. Maar ook dat is normaal, weet ik nu. Probeer door al die lagen maar eens je eigen zuiverheid te zien. De twijfel slaat dan gemakkelijk toe. Misschien maak ik het wel te groot. Misschien moet ik niet kijken, maar voelen.

Over liefde gesproken: die van mij is dus totaal vast gelopen. Op wantrouwen. Ik ben er de deur om uitgezet. En nu denk ik na over de manier waarop ik het vertrouwen denk te gaan herstellen. Niet met mooie woorden in ieder geval. Ik heb al stevig gewerkt aan het herstel van het vertrouwen in mezelf. En sinds vandaag vraag ik me dus af hoe zuiver mijn waarheid is. Ik bedenk me ook dat ieders waarheid is doortrokken met onzuiverheden. Die maken ons ook tot de mensen die we zijn. Daarom vinden we de klanken van akoestische instrumenten misschien ook wel puurder dan de klanken van elektronische instrumenten. Vanwege de onzuiverheden en onvolkomenheden in de ziel van die instrumenten.

 

De weide

Tijdens een lange wandeling met een goede vriend hoorde ik mezelf zeggen dat ik nog lang niet uitgekeken ben op de weide waarin ik rond huppel, omdat ik nog lang niet aan alle bloemen had gesnuffeld. De weide stond in die zin voor het werk dat ik momenteel doe. Ik put er ontzettend veel levensplezier uit, en dat kan ik nog heel lang doen. Het is een uitgestrekte weide. Het reikt tot aan de horizon.

Ooit waren de goede vriend en ik collega’s. We konden het van meet af aan goed vinden met elkaar. We hebben hetzelfde gevoel voor humor. Zoiets schept meteen een band. Nu hebben we het type vriendschap waarin je elkaar soms jaren niet ziet, maar elkaar niet vergeet.

En omdat we elkaar niet uit het oog waren verloren, dwaalden we samen door het bos. Ons gesprek dwaalde ook alle kanten op. Het ging dan weer over toen, dan weer over nu. Toen waren we naïef en gelukkig. Nu waren we veel wijzer. Toen waren we collega’s. Nu zijn we lotgenoten.

Lotgenoten. Twee mannen met een gebroken hart. Om verschillende redenen, maar dat maakt niet uit. We zijn allebei uit een diepe put geklommen. We konden elkaar steunen. We konden ontboezemen. Het is fijn om ellende te delen met iemand voor wie dat heel erg herkenbaar en invoelbaar is.

We spraken over nieuwe inzichten in onszelf. Mijn bloemenweide die nog vol door mij onbesnuffelde bloemen staat, is zo’n inzicht. Mijn dwaalgenoot snapte precies wat ik bedoelde en zag zichzelf al vrolijk door zo’n weide huppelen. Hij zit momenteel zonder werk, maar vast niet voor lang. Hij ging mijn mooie zin onthouden, zei hij. Jij vindt weer een bloemenweide waar je vol passie doorheen kan huppelen, beloofde ik hem. Ik beloofde mijn ogen en oren voor hem open te houden.

We hadden het over geluk en liefde. Over warmte en genegenheid. Over hoe het ons daarin nu ontbrak. We waren heel open over hoe onbezonnen we in onze op de klippen gelopen liefdes waren gedoken. Misschien hadden we meer moeten scharrelen. We hadden er beter aan gedaan om eerst ook wat andere bloemen te besnuffelen. Maar we waren te onzeker. Te verlegen en te afwachtend. De bloemen werden vanaf een afstandje door ons bewonderd. Heimelijke liefdes die nooit opbloeiden.

Maar we spraken ook over hoop. Over toekomstige liefde. De weide staat vol bloemen. Kijk maar eens om je heen. Ik ga weer genegenheid en geborgenheid voelen, voorspelde hij. Hij raakte mijn gevoeligste snaar en ik werd er stil van. “Je hoeft je er alleen maar voor open te stellen”, zei hij. Eigenlijk geloof ik niet dat ik dat ooit weer kan. Bloemen zijn allemaal giftig. Dus ik laat het snuffelen en hou het voorlopig maar bij huppelen.