afwijzing

Verwacht niets

Nee heb je, ja kun je krijgen. Een wijsheid van mijn moeder. Als ik iets wilde maar niet durfde te vragen, dan was dat haar advies. Het is een waarheid als een koe natuurlijk. Zelf zeg ik nu heel vaak tegen mijn kinderen dat brutalen de halve wereld hebben. Soms mag je, nee, móet je brutaal zijn, zeg ik tegen ze. Het betekent ongeveer hetzelfde als mijn moeder’s wijsheid, maar ik voeg er assertiviteit aan toe. Als je iets wil, moet je er brutaalweg om vragen. Wat een gedoe. Toch pas ik dat altijd behoorlijk vrijpostig toe als ik een rib uit mijn lijf ga trekken voor een auto, of een keuken, et cetera: kan er wat van de prijs af? Het is verbazingwekkend hoe zelden ik daarop een nee als antwoord krijg.

De kern van mijn moeder’s oude wijsheid zit ‘m in de verwachting van de afwijzing. Een mens gedijt slecht op afwijzing. Voor mij geldt dat sowieso. De vraag niet stellen voorkomt op zich wel afwijzing, maar de begeerde bevestiging wordt niet ontvangen. Kortom: ga die vraag vol goeie moed en brutaliteit stellen, met de verwachting van de nee? Nee. Ik denk dat je geen ja én geen nee moet verwachten, maar helemaal niets. Verwacht je namelijk een “ja”, dan is er het risico van teleurstelling. Maar als je altijd uitgaat van de “nee”, dan loop je het risico van gelatenheid: het maakt toch niks uit wat ik doe. Ik denk dat dat laatste erger is dan af en toe een afwijzing verwerken.

En natuurlijk is de wereld niet zwart-wit. De mijne niet in ieder geval. Er zit een hele wereld tussen alles en niets. Soms helpt het om brutaal te zijn met hoge verwachtingen, en soms loont je sierlijke bescheidenheid. In het midden zit acceptatie van net gelijk welk antwoord. Verwacht niets, en accepteer alles. Natuurlijk is alles niet alles, en niets niet niets. Het gaat erom dat er een hele wereld tussen nee en ja zit, en dat je je open stelt voor het antwoord dat je krijgt en dan kiest wat je daarvan kunt accepteren. Wat een gedoe. Ach, voor mij is dit zo’n inzicht dat er altijd al was, maar waar je door schade en schande door het leven steeds weer aan herinnerd wordt. Afhankelijk van je koppigheid (en daarmee ben ik nogal gezegend), leer je dit ergens in je leven te accepteren.

Advertenties

Cirkel

Er zit een denkbeeldige cirkel om je heen. Die van mij is kapot. Dat heeft mijn therapeut uitgelegd. Ze tekende een poppetje op het bord. Dat moest mij voorstellen. Er omheen tekende ze een cirkel. Dat is de grens om je heen waardoor je anderen wel of niet toelaat. Bij “normale personen” werken verstand en emotie goed met elkaar samen om te bepalen wie of wat je toelaat.

Je verstand en je emotie hebben een ouder-kind-relatie. Je verstand is de ouder, je emotie het kind. Het kind moet luisteren naar de ouder. Maar de ouder moet het kind verzorgen en beschermen. Als die relatie is verstoord, dan werkt je cirkel niet meer goed. Je bent dan niet meer goed in staat om je grenzen te verdedigen. Om dit te illustreren veegde ze met haar vinger delen van mijn cirkel weg op het bord. Daardoor kunnen bepaalde mensen en de dingen die ze zeggen ongehinderd bij je binnen komen. Je voelt je dan onveilig en aangevallen. Ze tekende allemaal pijlen die van alle kanten door mijn cirkel heen kwamen en direct bij het arme poppetje uitkwamen.

Door trauma’s als gevolg van heftige gebeurtenissen zoals bijvoorbeeld, scheiding van ouders (check!), het verliezen van een dierbare persoon (check!) en stelselmatige miskenning en vernedering (check!), kan de relatie tussen je verstand en je emotie behoorlijk scheef zakken. In mijn geval heeft mijn verstand een vesting gebouwd en mijn emotie daarin opgesloten. Verdrongen, afgewezen. Mijn verstand bepaalt nu helemaal in z’n uppie wie er in mijn hoofd wordt toegelaten: in principe niemand. In principe is alles een aanval op mij.

Mijn relatie is in een grote crisis terecht gekomen en ik kon mijn koffers pakken. Kort daarna kwam ik in een diepe depressie. De hele bodem viel onder me vandaan. Schreeuwend en brullend brak mijn emotie vrij uit de vesting, en ging de strijd aan met mijn verstand. In al zijn furie haalde mijn emotie fel uit. Natuurlijk sloeg mijn verstand bikkelhard terug. Ga terug in je hok, en blijf daar!

De emotie heeft zich weer terug getrokken, maar ik voel het in me branden. Ik voel weer. Mijn emotie is de underdog die tegen alle waarschijnlijkheid in beseft dat het lot van mijn hele wereld van hem afhankelijk is. Hij moet het opnemen tegen het oppermachtige verstand. Dat verstand is verbitterd en verworden tot een kille, sinistere entiteit. Mijn emotie moet het daartegen opnemen en de balans weer herstellen. Misschien moest ik nu ook maar een fantasy-saga à la Lord of the Rings gaan schrijven.